Vali

Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Vali (kökeni, Arapça: ولي), bir ili (vilayeti) ya da federal devletlerde bir eyaleti devlet tüzel kişisini temsilen yöneten en üst düzey idari amirdir. Valiler, yürütme erkinin bir organı olup, devlet hiyerarşisinde devlet başkanının hemen ardından gelir. Belediye başkanı gibi kendi özerk tüzel kişiliği yoktur, onun yerine devlet tüzel kişisine bağlıdır. Bir vali, seçimle ya da atamayla göreve gelebilir. Valilerin yetki alanları ülkeden ülkeye değişiklik gösterir. Bazı valiler, bölgesel hükümetin tümü üzerinde topyekün kontrole sahipken kimilerinin göreviyse tamamen semboliktir.

Türkiye Cumhuriyeti'nde Vali[değiştir | kaynağı değiştir]

Atanma[değiştir | kaynağı değiştir]

Valiler; Doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanırlar. (Cumhurbaşkanı kararnamesi).[1]

  1. Vali, kanun, tüzük, yönetmelik ve Hükûmet kararlarının neşir ve ilanını ve uygulanmasını sağlamak ve bakanlıkların talimat ve emirlerini yürütmekle görevlidir. Bu işlerin gerçekleştirilmesi için gereken bütün tedbirleri almaya yetkilidir.
  2. Kanun, tüzük, yönetmelik ve Hükûmet kararlarının verdiği yetkiyi kullanmak ve bunların yüklediği ödevleri yerine getirmek için valiler genel emirler çıkarabilir ve bunları ilan ederler.
  3. İlin her yönden genel idare ve genel gidişini düzenlemek ve denetlemekten sorumludur.
  4. Vali, ilde teşkilatı veya görevli memuru bulunmayan işlerin yürütülmesini, bu işlerin görülmesiyle yakın ilgisi bulunan herhangi bir idare şube veya daire başkanından isteyebilir. Bu suretle verilen işlerin yapılması mecburidir.
  5. Vali, Cumhuriyet Bayramında ilde yapılacak resmi törenlere başkanlık yapar ve tebrikleri kabul eder.
  6. Vali, il sınırları içinde bulunan genel ve özel bütün kolluk kuvvet ve teşkilatının amiridir. Suç işlenmesini önlemek, kamu düzen ve güvenini korumak için gereken tedbirleri alır. Bu maksatla devletin genel ve özel kolluk kuvvetlerini istihdam eder, bu teşkilat amir ve memurları vali tarafından verilen emirleri derhal yerine getirmekle yükümlüdür.
  7. İldeki devlet memurlarının bir kısmını doğrudan atamak, bir kısmının atanması konusunda görüşünü bildirmek, bir kısmının da görev yerlerini belirlemek ve değiştirmek.
  8. İldeki yerinden yönetim kuruluşları üzerinde vesayet yetkilerini kullanmaktır.

Cumhuriyet tarihinde bugüne kadar dört kadın vali atanmıştır. 1991-1995 yılları arasında Muğla Valiliği yapan Lale Aytaman vali olarak atanan ilk kadın olmuştur. 2011 yılında Yalova Valiliği'ne atanan ve bu görevi 2014 yılına kadar sürdüren Esengül Civelek ikinci kadın vali olurken, 2014 yılından sonra da günümüzde de sürdürdüğü Kırklareli valiliğine atanmıştır. 19 Şubat 2015 valiler kararnamesi ile Sinop valiliğine atanan Yasemin Özata Çetinkaya'nın ardından 31 Mayıs 2016 tarihinde açıklanan yeni valiler kararnamesi ile de Tuğba Yılmaz cumhuriyet tarihinin dördüncü kadın valisi olarak Yalova valisi olarak atanmıştır.[2][3]

Vali yardımcısı[değiştir | kaynağı değiştir]

(Vali muavini), il idaresi kanunu çerçevesinde ilde valinin işlerini vali adına yapan mülki idare sınıfına mensup görevdeki kişilere verilen unvan.

İl Özel İdaresi ve Vali[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir Mahalli İdare birimi olan İl Özel İdaresi'nin başında görev yapar.

Dünyada Vali Kavramı[değiştir | kaynağı değiştir]

Valiler her ülkede olmamakla birlikte aşağıdaki ülkelerde belirtilen şekilde görev yaparlar:

  • ABD'nin eyaletlerini
  • Rusya'da 89 federal bölgeyi
  • Arjantin'de illeri
  • Brezilya'da eyaletleri
  • Japonya'da illeri
  • Meksika'nın eyaletlerini

valiler yönetir.

Hitaplarda Vali Kavramı[değiştir | kaynağı değiştir]

(X) Vilayet-i celilesi, Vali-i alisi (x Bey)

Valilerle alakalı mevzuat[değiştir | kaynağı değiştir]

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu[4] valilerin özlük iş ve işlemleri yönergesi

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Valinin Görevleri Nelerdir 7 Şubat 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Jet Fikir 6.02.2019 Ulaşım: 6.02.2019
  2. ^ Türkiye'nin ikinci kadın Valisi. Radikal. 17 Ağustos 2011. En son 7 Ağustos 2013 tarihinde erişildi.
  3. ^ 31 Mayıs 2016 Valiler Kararnamesi - Dördüncü Kadın Vali, milliyet.com.tr, Erişim:01 Haziran 2016
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 21 Nisan 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2009. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]