Tokuz Tabduz

Türk tarihi
Mahmud al-Kashgari map.jpg

Tokuz Tabduz (Tıva dil: Токуз Табдуз), Eski Türklerde bir soy veya boy adı.

Adı[değiştir | kaynağı değiştir]

Eski Türkçedeki sayı anlamındaki «Tokuz» adlı söz Eski Tıva Türkçesinde «Toguz» günümüz Tıva Türkçesinde «Tos» olarak geçer ve anlam olarak 9 sayısını verir. Tokuz Tabduz, dokuz Tabduz anlamına gelir, Tabduz sözünün anlamı bulunamamıştır.

Yurdu[değiştir | kaynağı değiştir]

Barık. Yenisey dolayı.

Yenisey Yazısı[değiştir | kaynağı değiştir]

E-5. Barık I[1]. Balbal ve taştaki yazılı kaynaklar Aldan Maadır adındaki Tıva Milli Müzesine taşınmıştır.

Yazıtın Latin transkripsiyonu:

  1. är ärdämi toquz tabduz ärdämig känč qoŋïm (?)
  2. öz jigän alp turan altï oγuš bodunda äŋ jägirmi altï älim qanïma adïrïldïm
  3. bäg ärkimä äsizimä adïrïldïm

Tıva Türkçesi çevirisi[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. эр алдары Тогус Табдус алдарлыг дыңмаларым
  2. бодум Йиген Алып Туран мен. Алды Огуш чонда эң он алды харлыг элим хаанымдан адырылдым
  3. бег эргемден кударап адырылдым

Tıvaca Açıklamaları

  • qoŋïm = qonïm - чоок, төрел[2]. Känč — аныяк азы бичии кижи.

känč qoŋïm — «дыңмаларым» кылдыр таарыштыр очулдурган.

  • Алды Огуш дээрге алды аймак тыр. Тогус Табдус ол алды аймактың бирээзи хевирлиг. 2 дугаар одуругну литературлуг очулдурар болза мындыг

"бодум Йиген Алып Туран мен. Алды Огуш чонга он алды харлыымдан эгелеп бараан бооп чордум. Элим, хааным силерден адырылдым".

  • 3 дугаар одуругда Ärkimä деп сөстүң дөзү "erk" дээр сөс хевирлиг[3].

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Арын 95-96. E-5 (Барык I, Тува). // Тюркские Енисейские эпитафии: граматика, текстология. / И. В. Кормушин. [отв. ред Д, М. Насилов]; Ин-т языкознания РАН. — М.: Наука, 2008. — 342 с. — ISBN 978-5-02-036260-4
  2. ^ QONÏM — близкий; родственник (?). Арын 455, qol-qon. Академия наук СССР институт языкознания. // Древнетюркский словарь. Издательство «Наука» Ленинград, 1969 год.
  3. ^ ERK I сила, воля, могущество, власть. Арын 179, eri-erk. // Академия наук СССР институт языкознания. Древнетюркский словарь. Издательство «Наука» Ленинград, 1969 год.

İlgili yayınlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • И. В. Кормушин. Тюркские Енисейские эпитафии: грамматика, текстология. / И. В. Кормушин; (отв. ред. Д. М. Насилов); Ин-т языкознания РАН — М.:Наука, 2008. — 342 с. — ISBN 978-5-02-036260-4 (Rusça)