Kuru burunlu maymunlar

Kuru burunlu maymunlar
Yaşadığı dönem aralığı: 56-0 Ma
Eosen-Günümüz[1] 
Totenkopfaeffchen.jpg
Saimiri sciureus
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Mammalia
Takım: Primates
Alt takım: Haplorhini
Pocock, 1918[2]
İnfratakım


kardeş: Strepsirrhini

Kuru burunlu maymunlar (Haplorrhini) primatlar (Primates) takımının iki alt takımından birisi. Diğer alt takım nemli burunlu maymunlar (artık kabul görmeyen eski sınıflandırmalarda Tarsiiformes grubu dahilinde önmaymunlardı).

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

İnsangilleri de içine alan kuru burunlu maymunlar grubu, nemli burunlulardan birçok farklılık gösterir. Burundaki Rhinarium bu grupta kurudur. Bu özellik koku alma duyusunun nemli burunlulardan daha kötü olduğunu da gösterir. Göz ile alın boşluğu arasında kemikten duvar bulunur, ve nemli burunlulardan farklı olarak çoğunlukla tek bir yavru doğururlar.

Yayılım[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuru burunlu maymunlar Amerika'nın ve Afrika'nın (Madagaskar hariç) tropik ve subtropik iklimlerinde, Güney- ve Güneydoğu Asya ve Japonya'da yaşarlar. İnsanların dışında Avrupa'da yaşayan tek primat Cebeli tarık'ta yaygın olan berberi makak'dır (Macaca sylvanus). İnsanlar ise Güney kutpu dışında her kıtada yaşar.

Sınıflandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuru burunlu maymunlar 3 infra takıma bölünür:

Bazı sınıflandırmalarda yeni- ve eski dünya maymunları Asıl maymunlar (Anthropoidea) adı altında bir gruba koyulur.

Bu diagram akrabalık derecelerini göstermektedir:

Kuru burunlu maymunlar (Haplorrhini)
  │
  ├──Uzun bacaklı makiler (Tarsiiformes)
  │
  └──Asıl maymunlar (Anthropoidea veya Simiiformes)
        ├──Yeni Dünya maymunları veya geniş burunlu maymunlar (Platyrrhini)
        │     ├──Sakigiller (Pitheciidae)
        │     └──N.N.
        │        ├──Örümcek maymunugiller (Atelidae)
        │        └──N.N.
        │           ├──Marmosetgiller (Callitrichidae)
        │           └──N.N.
        │              ├──Gece maymunugiller (Aotidae)
        │              └──Kapuçingiller (Cebidae) 
        │
        └──Eski Dünya maymunları veya dar burunlu maymunlar (Catarrhini)
              ├──Kuyruklu eski dünya maymunları (Cercopithecoidea)
              │    └──Cercopithecidae
              │
              └──İnsanımsılar (Hominoidea)
                   ├──Gibongiller (Hylobatidae)
                   └──İnsangiller (Hominidae)

Kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ni, Xijun; Gebo, Daniel L.; Dagosto, Marian; Meng, Jin; Tafforeau, Paul; Flynn, John J.; Beard, K. Christopher (Haziran 2013). "The oldest known primate skeleton and early haplorhine evolution". Nature (İngilizce). 498 (7452): 60-64. doi:10.1038/nature12200. ISSN 1476-4687. 
  2. ^ Şablon:MSW3 Groves