Euarchontoglires

Euarchontoglires
Yaşadığı dönem aralığı: 88-0 Ma
Koniasiyen-Günümüz[1][2] 
Gorilla Thinker.jpg
Batı gorili (Gorilla gorilla), bir Euarchontan
Marmotte des Pyrénées.jpg
Alp marmotu (Marmota marmota), bir Glires üyesi.
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Mammalia
Magna takım: Boreoeutheria
Üst takım: Euarchontoglires
Murphy vd. 2001
Altgruplar

Euarchontoglires (veya Supraprimates) eteneliler alt sınıfında yer alan, molekülergenetik araştırmalar sonrası ortaya konulmuş olan bir üst takım.

Evrim[değiştir | kaynağı değiştir]

Moleküler genetik çalışmalara göre, Euarchontoglires'in 87.9 milyon yıl önce Euarchonta ve Glires adlı iki gruba ayrıldığı hesaplanmıştır. Dolayısıyla en eski Supraprimatlar yaklaşık 90 milyon yıl önce yaşamıştır. [1]

Ev faresi (Mus musculus),bir supraprimat

Bobolestes zenge, Euarchontoglires grubuna dahil edilen en eski fosillerdendir. Özbekistan'da bulunan bu fosil, 94 ila 99 milyon yıl öncesine tarihlenmiştir.[3]

Deccanolestes benzeri, Hindistan'da bulunan en eski Euarchontan fossilleri de bu ayrışma zamanına yakın bir dönem olan Geç Kretase'ye (Maastrihtiyen,yaklaşık 70 milyon yıl önce) tarihlenmiştir.[4]

Euarchontoglires kladogramı

Euarchontoglires 
 Glires 

 RodentiaRuskea rotta.png

 LagomorphaLepus timidus - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica -(white background).jpg

Euarchonta

 ScandentiaDie Säugthiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen (Plate 34) (white background).jpg

Primatomorpha

 DermopteraCynocephalus volans Brehm1883 (white background).jpg

 Primates 
 Strepsirrhini 

LemuriformesFMIB 46849 Primates Maki Moccoe Lemur catta (white background).jpeg

LorisiformesNycticebus (white background).jpg

 Haplorrhini 

 TarsiiformesSäugethiere vom Celebes- und Philippinen-Archipel (Taf. III) (white background) (1).jpg

Simiiformes

PlatyrrhiniDie Säugthiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen (Plate 8) (white background).jpg

CatarrhiniCynocephalus doguera - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - (white background).tiff


Euarchonta[değiştir | kaynağı değiştir]

86,2 milyon yıl önce, Scandentia ve Primatomorpha grubunu oluşturan atalar, iki ayrı soy hattı oluşturmuştur. [1]

Primatomorpha[değiştir | kaynağı değiştir]

Dermopteranların ve Primatların ise son ortak atalarının yaklaşık 80 milyon yıl önce yaşadığı hesaplanmıştır.[1]

En eski Primatlardan biri olan Carpolestes'in restorasyonu (61-56 milyon yıl önce Paleosen'de yaşadı[5]).

Glires[değiştir | kaynağı değiştir]

Moleküler genetik çalışmalara göre, Glires 60 ila 75 milyon yıl önce Rodentia ve Lagomorpha adlı iki gruba ayrımıştır.[6]

Açıklama[değiştir | kaynağı değiştir]

Üst takımın adı, eski sınıflandırmalarda bulunan iki taksonun birleştirilmesi ile meydana gelmiştir:

Glires: Kemiriciler (Rodentia) ve Tavşanımsılar (Lagomorpha)

Euarchonta: Sivri sincapçıkgiller (Scandentia), Primatlar (Primates) ve Abalı memeliler (Dermoptera)

Kretase döneminin sonlarına doğru Euarchontoglires Avrasya'da, kardeş grup olan Laurasiatheriadan ayrıldılar. Bundan kısa süre sonra Scandentia ve Primatomorpha olarak tekrar ikiye bölündüler.[7]

Placentalia (Eutheria)

Kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • W. Westheide und R. Rieger: Spezielle Zoologie. Teil 2: Wirbel- oder Schädeltiere. Spektrum Akademischer Verlag, München 2004. ISBN 3-8274-0307-3
  • Jan Ole Kriegs, Gennady Churakov, Martin Kiefmann, Ursula Jordan, Juergen Brosius, Juergen Schmitz: Retroposed Elements as Archives for the Evolutionary History of Placental Mammals.PLoS Biology 4 (4): Seiten 537–544; (Volltext pdf[ölü/kırık bağlantı])

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d "Next of Kin | Penn State University". news.psu.edu (İngilizce). 3 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2021. 
  2. ^ "Mindat.org". www.mindat.org. 22 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Haziran 2021. 
  3. ^ "Fossilworks: Bobolestes". fossilworks.org. 20 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2021. 
  4. ^ "Mindat.org". www.mindat.org. Erişim tarihi: 11 Haziran 2021. 
  5. ^ "Mindat.org". www.mindat.org. 30 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2021. 
  6. ^ "Phylogenetic analyses of complete mitochondrial genome sequences suggest a basal divergence of the enigmatic rodent Anomalurus". BMC Evolutionary Biology. Şubat 2007. doi:10.1186/1471-2148-7-16. 11 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2021. 
  7. ^ Jan E. Janečka, Webb Miller, Thomas H. Pringle, Frank Wiens, Annette Zitzmann, Kristofer M. Helgen, Mark S. Springer und William J. Murphy: Molecular and Genomic Data Identify the Closest Living Relative of Primates. Science, Band 318, 2007, S. 792–794, DOI:10.1126/science.1147555