Büyük insansı maymunlar

Büyük insansı maymunlar
Yaşadığı dönem aralığı: 16,3-0 Ma
Barstovian-Günümüz[1] 
Hominidae (extant species).jpg
Hala var olan sekiz hominid türü, her tür için bir görsel
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Mammalia
Takım: Primates
Alt takım: Haplorhini
İnfra takım: Simiiformes
Üst familya: Hominoidea
Familya: Hominidae
Gray, 1825[2]
Tip cins
Homo
Linnaeus, 1758
Alt familyalar
kardeş: Hylobatidae
Distribution of the Great Apes.png
Büyük insansı maymunların dağılım haritası
Sinonimler
  • Pongidae Elliot, 1913
  • Gorillidae Frechkop, 1943
  • Panidae Ciochon, 1983

Büyük insansı maymunlar veya insangiller (Lat. Hominidae), maymunlar takımının insansılar (Hominoidea) üst familyasına dâhil bir familyadır. Familyanın dört cinsi iki ayrı alt familyaya bölünür; bunlar, Ponginae alt familyası bünyesinde gruplandırılan Pongo (orangutan) ile Homininae alt familyası bünyesinde gruplandırılan Gorilla (goril), Homo (insan) ve Pan (şempanze) cinsleridir.

Eski sınıflandırmalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Hominidae familyasının sınıflanması yıllar içinde çok defa değişikliğe uğramıştır. Bu familya ilk başlarda yalnızca insan cinsini ve onun soyu tükenmiş akrabalarını içermiş, diğer büyük insansı maymunlar ise Pongidae adlı ayrı bir familyada sınıflanmıştır. Bu tanım günümüzde pek çok antropoloji uzmanınca hâlâ kullanılsa da Pongidae familyasını kısmi soylu (İng. paraphyletic) bir grup durumuna sokmaktadır. Güncel taksonomi yaklaşımları ise tek soylu (İng., monophyletic) grupların oluşturulmasını desteklemektedir. Bu doğrultuda da pek çok biyoloji uzmanı, Pongidae familyasının Ponginae alt familyası olarak Hominidae familyası içine dâhil edilmesini ve Ponginae alt familyasının da yalnızca Pongo (orangutan) cinsi ile onun Gigantopithecus gibi soyu tükenmiş akrabalarını içermesini desteklemektedir.

Hominidae familyasının Hominoidea üst familyasına ait güncel soy ağacındaki yeri aşağıda sunulmuştur:

Üst familya: İnsansılar
Familya: Büyük insansı maymunlar Gibongiller
Alt familya: Homininae Ponginae
Oymak: Hominini Gorillini
Cins: Homo Pan Goril Orangutan 4 cins

Sınıflama[değiştir | kaynağı değiştir]

Hominidae familyasının Hominoidea üst familyasındaki yeri ve alt türlere kadar olan ayrıntılı sınıflaması aşağıda sunulmuştur; soyu tükenmiş türler dâhil edilmemiştir:

  • Familya: Hominidae - büyük insansı maymunlar (hominidler)
  • Cins: Homo - insan ve yakın akrabaları
  • Cins: Pan - şempanze
  • Alt familya: Ponginae
  • Familya: Hylobatidae - küçük insansı maymunlar

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Mindat.org". www.mindat.org. 14 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021. 
  2. ^ Gray, J. E. (1825). "An outline of an attempt at the disposition of Mammalia into Tribes and Families, with a list of genera apparently appertaining to each Tribe". Annals of Philosophy, new series. 10: 337-334.