Bükreş

Bükreş
București
Municipiul București
Bükreş bayrağı
Bayrak
Bükreş arması
Arma
Takma adlar:
Doğu'nun Paris’i, Küçük Paris[1]
Bükreş Belediyesi'nin Romanya’daki konumu
Bükreş Belediyesi'nin Romanya’daki konumu
Romanya konumunda Bükreş
Bükreş
Bükreş
Bükreş'in Romanya'daki konumu
Ülke Romanya Romanya
Belediye Bükreş
Kurtuluşu 1459
Alt idari birimler
İdare
 • Belediye başkanı Sorin Oprescu (Bağımsız)
Yüzölçümü
 • Başkent 228 km² (88 mil²)
Rakım 60−90 m (−230 ft)
Nüfus
 (2016)[2]
 • Başkent 2,106,144
 • Metropol
2,412,530
Zaman dilimi UTC+02.00 (DAS)
 • Yaz (YSU) UTC+03.00 (DAYS)
Alan kodu +40 x1
Plaka kodu B

Bükreş (Rumence: București), Romanya'nın başkentidir. Romanya Ovasının ortasında, Tuna Nehri’nin bir kolu olan Dâmbovița’nın kıyısında kurulmuştur. Nüfusu 2,1 milyon civarındadır (2016).

Bükreş 1862'de Romanya'nın başkenti olmuştur. Bu sebeple Rumen medya, kültür ve sanatının merkezidir. Şehrin mimarisi, tarihi (çoğunlukla Eklektik, aynı zamanda Neoklasik ve Art Nouveau), interbellum (Bauhaus ve Art deco), komünist ve modern dönemlerin bir karışımıdır. İki Dünya Savaşı arasındaki dönemde, şehrin zarif mimarisi Bükreş'e 'Doğunun Paris'i' (Rumence: Parisul Estului) veya 'Küçük Paris' (Rumence: Micul Paris) lakabını kazandırmıştır.[3] Tarihi şehir merkezindeki binalar ve semtler savaş ve depremler nedeniyle ağır hasar görmüş veya yıkılmış olsa da, günümüzde birçoğu varlıklarını sürdürmektedir. Son yıllarda şehir ekonomik ve kültürel bir patlama yaşamaktadır.[4][5] Financial Times, CBRE, TechCrunch ve diğer şirketlere göre Bükreş, Avrupa'nın en hızlı büyüyen yüksek teknoloji şehirlerinden biridir.[6][7][8][9][10] Bükreş, 2019'dan beri Güneydoğu Avrupa'daki en büyük yüksek teknoloji zirvesine de (Romanya Blockchain Zirvesi) ev sahipliği yapmaktadır.[11]

2016 yılında şehir merkezi, Dünya Anıtlar İzleme Örgütü tarafından 'tehlike altında' olan yerler listesine alınmıştır.[12] Mastercard Küresel Kentsel Destinasyonlar Endeksi'ne göre, Bükreş 2017'de, gece konaklayan turist sayısında en yüksek artışa sahip olan Avrupa şehri olmuştur.[13] Aynı araştırmaya göre Bükreş 2018 ve 2019'da, en yüksek gelişme potansiyeline sahip Avrupa şehri olmuştur.[14] Başka bir araştırma, Bükreş'in 2050 yılına kadar Avrupa'nın en zengin şehri olacağını tahmin etmektedir.[15]

Bükreş ekonomik olarak Romanya'nın en gelişmiş şehridir.[16] Şehirde çok sayıda kongre tesisi, eğitim enstitüsü, kültürel mekan, geleneksel alışveriş pasajı ve dinlenme alanı bulunmaktadır.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Bükreş'in Rumence adı olan București, henüz doğrulanmamış bir kökene sahiptir. İsim, tarihteki farklı efsanelere göre prens, haydut, balıkçı, çoban veya avcı olan Bucur'un adıyla ilişkilendirir. Rumence'de bucurie kelimesi 'neşe' ('mutluluk') anlamına gelmektedir[17] ve Dacian kökenli olduğuna inanılır.[18] Bu nedenle Bükreş şehri 'neşe şehri' anlamına gelmektedir.[19]

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Bükreş'ten bir görünüm
Bükreş'in şehir merkezi

Çok eski yerleşim yeri olduğunu gösteren arkeolojik kalıntılar olmakla beraber Bükreş (București) adına ilk defa 1459’dan kalma yazılı belgelerde rastlanmıştır. 1448-1476 arasında üç dönem tahta çıkan III. Vlad Tepeş (Kazıklı Voyvoda), Eflak Devletini ve özellikle o dönemde başkent olan Tirgovişte’yi Osmanlılara karşı korumak için Bükreş Kalesi'ni yaptırdı. Ardından birçok başka yer de tahkim edilmişti. Bilhassa eline geçirdiği Müslümanları kazığa vurarak azap içinde öldürmesi sebebiyle Türkler Vlad Tepeş’e Kazıklı Voyvoda derlerdi.

Fatih Sultan Mehmet, Vlad’ın bu katliamları üzerine 1462’de Eflak üzerine büyük bir sefer düzenledi. Bir ay süren hareket neticesinde Eflak, Osmanlıların mümtaz bir eyaleti hâline geldi. Böylece Osmanlı idaresine giren Bükreş, hızla gelişerek Eflak’ın başlıca ekonomi merkezi oldu. 1659’da başkent yapıldı. Kürkçüler sokağı ve Eyerciler sokağı gibi bazı sokak isimleri şehirde loncaların kurulduğunu göstermektedir.

Eflak ve Boğdan, Romanya Prensliğini oluşturmak üzere birleştirildi ve 1862 yılında, Bükreş yeniden ülkenin başkenti oldu; 1881 yılında, 19. yüzyılın ikinci yarısında I. Carol altında Romanya'nın yeniden ilan Krallığı'nın siyasi merkezi haline geldi. Bu yüzyılda kentin nüfusu önemli ölçüde artmıştır ve kentsel gelişmede yeni bir dönem başlamıştır. Bu dönemde, gaz aydınlatmasında, tramvaylar ve sınırlı elektrifikasyon getirilmiştir.

18. yüzyıldan başlayarak Bükreş’e mahallî prensler yerine İstanbul’daki Fenerli Rumlardan seçilen yöneticiler yollandı. 1821’de Tudor Vladimirescu önderliğinde başlayan ayaklanma sonucunda, Fener yönetimine son verildi. 1859’daki ayaklanmadan sonra da Eflak ve Boğdan birleşti ve 1862’de de Bükreş Romanya’nın başkenti ilan edildi. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonunda Romanya tamamen ayrıldı.

Romanya'da komünizmin kurulmasının ardından, şehir büyümeye devam etti. Çoğu kule bloklarına hakim olan yeni ilçeler inşa edildi. Nikolay Çavuşesku liderliği (1965-1989) sırasında şehrin tarihi bölümlerinin çoğu yıkıldı. 4 Mart 1977'te kentin 135 km (83.89 mil) uzağında, Vrancea merkezli olarak bir deprem meydana geldi ve 1500 kişinin ölümüne ve şehrin tarihi merkezinde fazla hasara yol açtı.

2000 yılından sonra kentin modernize ve kentsel yenilemesi deva etmektedir. Bükreş'in tarihi merkezinde restorasyon çalışmalarının yanı sıra, Konut ve ticari gelişmeler özellikle kuzey bölgelerinde devam etmektedir.

Bükreş'teki en önemli yükseköğretim kurumları Gheorge Gheorghui-Dej Politeknik Enstitüsü ve Bükreş Üniversitesi'dir. Ayrıca, çok sayıda araştırma merkezi ile bilim ve sanat dallarında öğrenim veren yüksek okullar vardır.

İmalat sanayisi olarak, başta makine aletleri ve tarım makineleri, elektrik ve otomotiv donanımı, otobüs ve troleybüs yapımı sayılabilir. Ulaşım bakımından metro ve tramvay olarak gelişmiş durumdadır.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Nuvola apps kweather.svg Bükreş iklimi Weather-rain-thunderstorm.svg
Aylar Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara Yıl
En yüksek sıcaklık (°C) 17,1 24,1 29,0 32,2 36,9 39,0 42,2 41,0 38,5 35,2 25,1 18,4 42,2
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) 2,8 5,5 11,4 18,0 24,0 27,7 29,8 29,8 24,6 17,9 9,8 3,8 17,1
Ortalama sıcaklık (°C) −1,3 0,4 5,4 11,2 16,8 20,6 22,5 22,0 16,9 11,0 4,7 0,2 10,8
Ortalama en düşük sıcaklık (°C) −4,8 −4 0,1 4,9 9,6 13,6 15,4 14,9 10,5 5,4 0,6 −3,4 5,2
En düşük sıcaklık (°C) −32,2 −29 −21,7 −9,5 −1,1 4,5 7,4 5,2 −3,1 −8 −19,4 −25,6 −32,2
Ortalama yağış (mm) 37 37 44 50 56 83 70 56 64 53 46 48 643
Kaynak: Погода и климат[20]


Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

Bükreş 6 sektöre ayrılmıştır. Bunlar;

Popüler kültürde[değiştir | kaynağı değiştir]

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Paris of the east, The Irish Times (İngilizce)
  2. ^ Bükreş Nüfusu (İngilizce)
  3. ^ Bucharest, the small Paris of the East 21 Şubat 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., on the Museums from Romania web site.
  4. ^ Bucica, 2000, p. 6.
  5. ^ "Bucharest is Booming". qualitestgroup.com. 23 Nisan 2019. 5 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019. 
  6. ^ "High-Tech Cities: Have You Ever Tried Coffee in Bucharest?". Pentalog. 17 Nisan 2019. 20 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019. 
  7. ^ "How Romania became a popular tech destination". Financial Times. 19 Eylül 2019. 27 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019. 
  8. ^ "Bucharest, In The Top Of Cities With The Most Experts In High-Tech Industry". Romania Journal. 11 Şubat 2019. 29 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019. 
  9. ^ "10 Romanian startups to look out for in 2019 and beyond". eu-startups.com. 29 Mayıs 2019. 13 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019. 
  10. ^ "The Silicon Valley of Transylvania". TechCrunch. 6 Nisan 2016. 13 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019. 
  11. ^ "Bucureştiul găzduieşte România Blockchain Summit". Antena 3 (Rumence). 20 Haziran 2019. 20 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019. 
  12. ^ "- World Monuments Fund". Wmf.org. 2 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2017. 
  13. ^ "Mastercard study: Bucharest is the European city with the highest growth of tourists' number". business-review.eu. 29 Eylül 2017. 26 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019. 
  14. ^ "Bucharest has highest potential for development in Europe". travelandtourworld.com. 15 Ekim 2015. 
  15. ^ Mallinson, Harriet (9 Temmuz 2019). "Richest cities in Europe revealed and Germany & Netherlands are top - but how rich is UK?". express.co.uk. 23 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2021. 
  16. ^ PriceWaterhouseCoopers Global Regional Attractiveness Report Romania 13 Mart 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  17. ^ Rosetti, II. p.110
  18. ^ Ion I. Russu, Limba traco-dacilor, 1967, Editura științifică
  19. ^ Cutler, Nellie (2011). "Southeastern Europe". TIME for Kids World Atlas. TIME for Kids Books (Rev. and updated bas.). New York, NY. s. 68. ISBN 978-1-60320-884-0. 
  20. ^ "Bükreş'in iklim verileri 1981–2010" (Rusça). Погода и климат. 13 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2016.